Διονύσης Θωμάς: «Χρειάζεται μια διαφορετική πολιτική ανάπτυξης»

0
402

Dionysis Thomas

Ο αντιπρόεδρος του 11ου περιφερειακού τμήματος νοτιοανατολικής Πελοποννήσου του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, μιλώντας στο laconialive.gr, «ακτινογραφεί» την ελληνική οικονομία, μιλά για τις διεξόδους που περνούν μέσα από πολιτικές αποφάσεις και υπογραμμίζει την ανάγκη απεμπλοκής από πάγιες νοοτροπίες.

Η πρόσφατα εξαγγελθείσα μείωση των εισφορών τόσο για εργοδότες όσο και για εργαζομένους θεωρείτε ότι θα βοηθήσει;

Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να είχε παρθεί σε περίοδο ανάπτυξης. Σε περίοδο ύφεσης, αυτό που θα κάνει είναι να χειροτερέψει την ήδη βεβαρυμμένη κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων, τα οποία θα οδηγήσει στη χρεοκοπία μία ώρα αργότερα. Με αυτή την έννοια, όχι μόνο λύσεις δεν δίνει στο πρόβλημα, αντίθετα θα δημιουργήσει πολύ περισσότερα.

Είναι ένα μέτρο στη λογική αυτής της κυβέρνησης για μείωση του ασφαλιστικού κόστους. Λες και όλα τα προβλήματα της ανταγωνιστικότητας και της ελληνικής οικονομίας πηγάζουν από το μισθολογικό κόστος. Αυτό είναι μύθος. Τελικά οι μειώσεις οδηγούν μόνο σε συμπίεση εισοδημάτων και συντάξεων, καταστροφή των ασφαλιστικών ταμείων και γενικά των εργασιακών δικαιωμάτων.

Είναι απαγορευτική αυτή την περίοδο η έναρξη επιχείρησης;

Είναι δύσκολο ερώτημα. Για να γίνει κάτι τέτοιο ελκυστικό, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους, θα πρέπει να υπάρξει και μια στήριξη από το κράτος, με τη μείωση λόγου χάριν του κόστους λειτουργίας. Θα σας πω ένα παράδειγμα που έχει να κάνει με τη Σπάρτη. Έχει γίνει ήδη μία επένδυση ύψους πάνω από 1,5 εκατ. ευρώ και έχουν απλωθεί στα όρια του δήμου Σπάρτης περίπου 35.500 μέτρα οπτικές ίνες. Το έργο αυτό μένει αναξιοποίητο και εάν παραμείνει έτσι άλλα πέντε-έξι χρόνια θα μπει σε αχρηστία, αφού θα έχει ξεπεραστεί και τεχνολογικά και ενδεχομένως -χωρίς να είμαι ειδικός- να έχουν επέλθει και φθορές. Εάν αυτό έμπαινε σε λειτουργία, δεν θα μπορούσε να παρέχει στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά φθηνό και γρήγορο ίντερνετ, σύνδεση με υπηρεσίες και μια σειρά άλλα πράγματα; Και μένει σε αχρηστία γιατί δεν έχει οριστεί ένας διαχειριστής αλλά και το κέντρο του.

Κρατικός διαχειριστής εννοείτε;

Απ’ ό,τι έχουμε μάθει, αυτά τα θέματα πρέπει να τα χειριστεί ο δήμος.

Μιλήσατε για ενεργοποίηση των νέων ανθρώπων. Η δραστηριοποίησή τους είναι ένα κλειδί εξόδου, σιγά-σιγά, από την κρίση; Εάν ναι, σε ποια εργαλεία μπορούν να βασιστούν με δεδομένο ότι τους λείπει η ρευστότητα;

Η ρευστότητα είναι και θα είναι ένα από τα κλειδιά για την ανάκαμψη της οικονομίας. Εδώ μπαίνει το ερώτημα τι πρέπει να γίνει. Από τη μια έχουμε να κάνουμε με ένα χρεοκοπημένο τραπεζικό σύστημα. Δεύτερον, βασικός του μέτοχος με συντριπτικά ποσοστά -της τάξης του 90%- είναι το δημόσιο. Παρόλα αυτά, τη διοίκηση σήμερα την ασκούν αυτοί που το χρεοκόπησαν. Επομένως, αυτό το σύστημα πρέπει να έλθει κάτω από δημόσιο έλεγχο, όχι με την κλασσική έννοια της κρατικοποίησης, αλλά να του επιβάλει αυτός ο δημόσιος έλεγχος να ασκήσει μια διαφορετική πολιτική σε σχέση με την αγορά.

Έχουμε φτάσει από το ένα άκρο στο άλλο. Κάποτε δάνεια, κάρτες κ.λπ. προσφέρονταν αφειδώς. Πλέον οι τράπεζες δεν δίνουν δεκάρα, με αποτέλεσμα ακόμη και υγιείς επιχειρήσεις που προσπαθούσαν να επιβιώσουν μέσα στην κρίση να έχουν οδηγηθεί σε λουκέτο. Εάν λοιπόν δεν αλλάξει αυτή η τακτική, δεν θα μπορέσει να υπάρξει και η οποιαδήποτε ανάκαμψη.

Ευρωπαϊκά προγράμματα υπάρχουν για να ενισχύσουν τις προσπάθειες των νέων;

Αυτή την περίοδο μόνο ένα πρόγραμμα τρέχει, το οποίο μέσω του ΟΑΕΔ επιδοτεί με 10.000 ευρώ την ίδρυση επιχείρησης από νέους ανέργους. Εάν κάποιος προτίθεται να ανοίξει μια μικρή επιχείρηση χωρίς μεγάλες απαιτήσεις σε εξοπλισμό και πάγια στοιχεία, είναι ένα καλό πρόγραμμα για εκείνον.

Τρέχει βέβαια και ο Αναπτυξιακός Νόμος, όμως δεν ξέρουμε πότε θα είναι η περίοδος υποβολής φακέλων, καθώς είναι σε μια φάση αλλαγής ο χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πάντως βρισκόμαστε σε μια μεταβατική περίοδο, από το ΕΣΠΑ στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης. Συνήθως από το τέλος του ενός έως την αρχή του άλλου παρατηρείται πάντα ένα κενό, θα λέγαμε, στη ροή των προγραμμάτων. Με αυτή την έννοια, θεωρώ ότι για τον επόμενο έναν περίπου χρόνο θα είμαστε σε μεταβατικό στάδιο.

Τα νέα φορολογικά πρόστιμα έχουν χαρακτηριστεί «τιμωρητικά» και «εκτός πραγματικότητας». Συμφωνείτε με τη θέσπισή τους;

Αυτοί είναι οι πλέον ήπιοι χαρακτηρισμοί. Κατά τη γνώμη μου, όποιος είχε αυτή τη φαεινή ιδέα είναι στον κόσμο του. Εμείς και ως Οικονομικό Επιμελητήριο έχουμε αντιδράσει και μάλιστα τώρα είμαστε σε μια φάση διαβούλευσης για την υποβολή αιτήματος από το περιφερειακό μας τμήμα, ώστε η κεντρική διοίκηση του Επιμελητηρίου να κάνει παρέμβαση για το θέμα.

Το γεγονός ότι επιβάλλονται τέτοια μέτρα έχει την εξήγησή του. Αυτή τη στιγμή ο υπηρεσιακός μηχανισμός του υπουργείου Οικονομικών (γενικοί διευθυντές, διευθυντές τμημάτων κ.λπ.) έχει απαξιωθεί εντελώς. Υπάρχει μία ομάδα ανθρώπων γύρω από το Στουρνάρα, το Θεοχάρη και την τρόικα, η οποία έχει έρθει «φυτευτή» και κάνει κουμάντο. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν καμία σχέση με την ελληνική πραγματικότητα.

Έτσι εξηγούνται και οι συνεχείς αλλαγές στο φορολογικό σύστημα;

Από το 2012 έχουν κατατεθεί και ψηφιστεί στη βουλή, εάν θυμάμαι καλά, γύρω στα 70 φορολογικά νομοθετήματα. Οι λογιστές είναι πλέον στα όριά τους.

Πάντως πιστεύω ότι τίποτα δεν γίνεται τυχαία. Όλα αυτά είναι σκόπιμα. Η λογική τους είναι «αφού από εκεί μπορούμε να τα πάρουμε, από εκεί θα τα πάρουμε. Πάση θυσία. Εμείς ως τρόικα πρέπει να εισπράξουμε τα χρήματα και κόψτε το λαιμό σας πού θα τα βρείτε». Αυτή τη στιγμή λοιπόν δεν υπάρχει η πολιτική βούληση να τα πάρουν από εκεί που πρέπει. Εξάλλου ο ελεγκτικός μηχανισμός έχει διαλυθεί. Το ΣΔΟΕ υπολειτουργεί.

Για ποιο λόγο όμως συμβαίνει αυτό; Κανονικά στη λογική αναζήτησης εσόδων δεν θα έπρεπε οι υπηρεσίες να υπερ-στελεχώνονται αντί να αποψιλώνονται;

Πάνε στα εύκολα θύματα. Λειτουργούν με το σκεπτικό μείωσης δαπανών χωρίς να αυξάνουν τα έσοδα, γιατί από ένα σημείο και μετά θα πρέπει τα έσοδα να προέλθουν π.χ. από εφοπλιστές, βιομηχανίες πετρελαιοειδών κ.λπ. Έτσι περικόπτουν κατά 30 ευρώ τη σύνταξη του γέροντα στο χωριό για να μαζέψουν 80-100 εκατ. όλα μαζί.

Άρα γίνεται ανισοκατανομή των βαρών;

Ακριβώς. Αυτό συνέβαινε και πριν, αλλά γίνεται ακόμη πιο έντονα στο διάστημα της κρίσης. Και δεν τυχαίο ότι το φαινόμενο παρατηρείται σε πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Σε τοπικό επίπεδο, ποιες κατηγορίες επαγγελμάτων αψηφούν την κρίση και ποιοι αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη ύφεση;

Δεν είναι τυχαίο που σε ολόκληρη την Πελοπόννησο γνωρίζουν άνθηση τα ενεχυροδανειστήρια και οι επιχειρήσεις που σχετίζονται με την αγορά χρυσού.

Κατά τα άλλα, όλα τα επαγγέλματα έχουν πρόβλημα αυτό το διάστημα. Τη μεγαλύτερη ύφεση ίσως την αντιμετωπίζει η οικοδομή και όλα τα συναφή επαγγέλματα. Στο εμπόριο, επίσης είναι άσχημα τα πράγματα. Πριν από λίγα χρόνια θα έβρισκε κανείς ενοικιαστήρια και κενά μαγαζιά στο κέντρο της Σπάρτης;

Από την άλλη έχουν κρατηθεί ορισμένα αγροτικά εισοδήματα –όχι όλα. Κυρίως έχει κρατηθεί ό,τι έχει να κάνει με την ελιά Καλαμών. Κατά κάποιο τρόπο είναι το μόνο ίσως αγροτικό προϊόν που έχει σταθεί αυτά τα χρόνια.

Η Λακωνία είναι μια γεωργοκτηνοτροφική και τουριστική περιοχή. Πώς θα μπορούσε να αξιοποιήσει την οικονομική της δυναμική;

Για να μπορέσει να βγει από αυτή την κατάσταση στην οποία έχει βρεθεί η ελληνική κοινωνία -γιατί η κρίση πλέον δεν είναι μόνο οικονομική, είναι και κοινωνική, αξιών, θεσμών κ.ά.- θα πρέπει κάποια στιγμή να αλλάξουμε το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Δεν λέω να γυρίσουμε πίσω στο 2007 – 2008, γιατί σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να επιστρέψουμε σε αυτά που μας οδήγησαν στο σήμερα.

Νομίζω λοιπόν ότι εδώ μπορεί να έρθει μια διαφορετική πολιτική ανάπτυξης. Δεν φτάνει, για παράδειγμα, να δίνονται επιδοτήσεις με βάση τα στρέμματα και ξεκομμένες από την παραγωγή. Ή δεν μπορεί να μην υπάρχουν και να μην στηρίζονται από το κράτος μορφές συνεργατισμού. Πλέον πρέπει να καταλάβουμε ότι ο καθένας μόνος του δεν θα τα βγάζουμε πέρα.

Ως προς τις τουριστικές μονάδες, έχουν γίνει αρκετές αξιόλογες μικρές μονάδες σε διάφορα σημεία του νομού. Νομίζω πως η Λακωνία δεν χρειάζεται μονάδες τύπου «Costa Navarino», που «κλείνουν» τους επισκέπτες στις εγκαταστάσεις τους και ελάχιστο όφελος προσφέρουν στις τοπικές κοινωνίες.

Θεωρείτε ότι το λακωνικό μοντέλο στον τουρισμό αποδίδει;

Όχι, γιατί λειτουργεί ο καθένας μόνος του, στο «μαγαζάκι» του, και έτσι δεν μπορεί να σταθεί.

Τι θεωρείτε πως θα έπρεπε να γίνει;

Να ενισχυθούν μέσω μιας κεντρικής πολιτικής κατεύθυνσης συνεργατικές μορφές. Επί παραδείγματι μικρές αγροτουριστικές μονάδες καταλυμάτων, π.χ. στον Πάρνωνα ή στη Μάνη, να συστήσουν μια ομάδα, μαζί ίσως και με δέκα ταβέρνες της περιοχής, και να μπορούν να στηριχθούν μέσα από ένα πρόγραμμα, φτιάχνοντας ένα κλάστερ. Μέσω αυτού θα κάνουν κοινή προβολή, κοινές κρατήσεις, κοινή προμήθεια υλικών και υπηρεσιών, μειώνοντας έτσι τα κόστη.

Δεν ξέρω αν μπορούμε να αλλάξουμε τόσο άμεσα νοοτροπία…

Δεν είναι εύκολο, ωστόσο οι νοοτροπίες δημιουργούνται μέσα από πραγματικά γεγονότα. Επίσης είναι θέμα στήριξης. Δηλαδή πρέπει κάποιος να πει «εγώ είμαι μαζί σας και θα το στηρίξω». Αντιδράσεις δυστυχώς θα υπάρξουν. Διότι όλα αυτά τα χρόνια μάς έχουν περάσει τη λογική του ατομικού βολέματος.

Είδαμε τους αγρότες της Λακωνίας αλλά και ολόκληρης της χώρας να διαμαρτύρονται με πρωτοφανείς κινητοποιήσεις. Έχουν δίκιο;

Έχουν, και μεγάλο. Έχουν περάσει κάποια μέτρα, πέρα από τα άμεσα φορολογικά (βιβλία εσόδων – εξόδων κ.λπ.), όπως αυτή η εξωφρενική φορολόγηση των χωραφιών τους. Αυτό σε οικονομικό εγχειρίδιο δεν υπάρχει. Το κράτος έρχεται και φορολογεί το μέσο παραγωγής. Είναι σαν να πηγαίνει στο βιομήχανο και εκτός από το εισόδημα να του φορολογεί και την κατοχή των μηχανημάτων.

Επιπλέον είμαστε σε μια περίοδο που τα εισοδήματα των αγροτών -όπως και όλων- μειώνονται, ενώ το κόστος παραγωγής ανεβαίνει. Ταυτόχρονα περικόπτονται οι συντάξεις του ΟΓΑ. Νομίζουν ότι ο κόσμος δεν καταλαβαίνει;

Ως άνθρωπος της οικονομίας, τι προβλέπετε για το μέλλον των επιχειρήσεων της περιοχής, κυρίως των μικρομεσαίων; Η έλλειψη ρευστότητας θα οδηγήσει σε λουκέτα; Διέξοδος υπάρχει;

Λουκέτα ήδη υπάρχουν. Η έλλειψη ρευστότητας και κινητικότητας στην αγορά οδηγούν την οποιαδήποτε κίνηση σε αδράνεια. Όσο δεν αλλάζει αυτό, σαφώς και θα φέρει νέα λουκέτα.

Έχει κατατεθεί μια πρόταση για επαναφορά του βασικού μισθού στα επίπεδα του 2011. Βάσει επεξεργασίας του καθηγητή Σάββα Ρομπόλη, επιστημονικού υπεύθυνου του Ινστιτούτου Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, ενδεχόμενη υιοθέτηση αυτού του μέτρου θα επιφέρει μέσα σε έναν χρόνο αύξηση 0,75% στο ΑΕΠ και δημιουργία 35.000-40.000 νέων θέσεων εργασίας.

Το θέμα είναι αν μπορούν οι επιχειρήσεις να ανταποκριθούν σε κάτι τέτοιο…

Εάν το κάνει κανείς αποσπασματικά και μεμονωμένα, πιθανόν να έχει πρόβλημα. Εάν όμως αυτό το χρήμα πέσει στην αγορά, θα κατευθυνθεί και στις επιχειρήσεις.

Επιπλέον θα πρέπει αυτό το μέτρο να συνδυαστεί και με άλλα, όπως εκείνα που προαναφέραμε για τη ρευστότητα στην οικονομία, το ρόλο του τραπεζικού συστήματος κ.λπ. Με λίγα λόγια, θα πρέπει να αποτελεί μέρος μιας γενικότερης πρότασης.