“Είναι οι πολιτικοί διχασμοί χαρακτηριστικό παρακμιακής κουλτούρας;”

0
239
stilo

stilo

 

γράφει ο Νίκος Ευστρ. Μαραμπέας

Ξεκινώ από τότε που λειτουργεί το νεοελληνικό κράτος και καταγράφω τους μεγάλους πολιτικούς διχασμούς που κράτησαν δεκαετίες και έφεραν καταστροφικά αποτελέσματα στη χώρα και ιδιαίτερα σε περιοχές της με πολεμικού χαρακτήρα καταβολές, όπως η Μάνη: Πρώτος, από τα χρόνια του νεοελληνικού κράτους, ο τριχασμός σε αγγλο-γαλλο-ρωσόφιλα κόμματα που θεμελίωσε τη μόνιμη σύγκρουση της κάθε κυβέρνησης με τις δύο από τις τρεις τότε μεγάλες δυνάμεις. Τον διαδέχθηκε ο διχασμός σε τρικουπικούς – δελληγιαννικούς, που και αυτός ταλαιπώρησε τη χώρα για δεκαετίες και την οδήγησε στη μεγάλη οικονομική χρεοκοπία, που συνόδεψε και τη χρεοκοπία της μεγάλης ιδέας με τη δεινή ήττα στον πόλεμο του 1897. Χωρίς να σταματήσουν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις κατά τα λίγα χρόνια ενωτικών πολιτικών και εθνικών αποτελεσμάτων, δημιουργήθηκε ο επόμενος διχασμός βενιζελικών – κωνσταντινικών, που κράτησε για αρκετές δεκαετίες και συνοδεύτηκε με τη μεγαλύτερη εθνική καταστροφή, τη μικρασιατική, στρατιωτικά κινήματα και δικτατορίες. Και, μετά την πιο ισχυρή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αντίσταση στους κατακτητές γερμανο-ιταλο-βούλγαρους, ο νέος διχασμός κομμουνιστών – εθνικόφρονων για δεκαετίες, που συνοδεύτηκε από τον εμφύλιο και τα συνεπακόλουθά του. Πάνω που με την εξέλιξη των διεθνών υποθέσεων φαινόταν ότι γλιτώσαμε από αυτό το διχασμό, προέκυψε ο πιο πρόσφατος: μνημονιακοί – αντιμνημονιακοί. Η μικρή αυτή εξιστόρηση φαντάζομαι ότι πείθει και τον πιο δύσπιστο για τον τίτλο αυτού του κειμένου, που για λόγους σεμνότητας συνοδεύεται από ερωτηματικό.

Το ερέθισμα για τη σύνταξη αυτού του κειμένου το πήρα από την πυκνή επίκαιρη ειδησεογραφία που σχετίζεται με τις επικείμενες αυτοδιοικητικές εκλογές. Σ’ αυτήν το κυρίαρχο στοιχείο για την επιλογή των υποψήφιων από αρκετά κόμματα είναι το αν είναι μνημονιακοί ή όχι. Είναι να τρελαίνεσαι αν το καλοσκεφτείς. Τι σχέση έχει το μνημόνιο με την αυτοδιοίκηση; Αυτοί που είναι αντιμνημονιακοί μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα τις τοπικές ή τις περιφερειακές υποθέσεις από εκείνους που είναι μνημονιακοί, ή και το αντίστροφο; Αντί δηλαδή τα κόμματα και οι παράγοντές τους να αναζητούν πρόσωπα αναγνωρισμένου κύρους και αποτελεσματικότητας που να μπορούν να διαχειριστούν τις τοπικές ή τις περιφερειακές υποθέσεις, αναζητούν πρόσωπα που θα μεταφέρουν και στις μικρές κοινωνίες το διχαστικό σύνθημα. Αντί δηλαδή η φροντίδα τους να αποσκοπεί στο να μην οδηγηθούν και οι αυτοδιοικητικές κοινωνίες σε αρνητικότητες όπως εκείνες που οδήγησαν τη χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και στα σκληρά μέτρα που μας επιβλήθηκαν, τις οδηγούν τελικά σε διχασμούς που οπωσδήποτε θα φέρουν καταστάσεις αντίστοιχες με εκείνες που αντιμετωπίζομε σε κεντρικό επίπεδο: υπερχρέωση, συγκρούσεις, ασυμφωνίες.

Οι κινέζοι, που όλοι τούς επαινούν για την αποτελεσματικότητα και τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που κρατούν σταθερά εδώ και είκοσι χρόνια, κατάφεραν να υιοθετήσουν τρόπο πολιτικής λειτουργίας που προσδιορίστηκε από την απάντηση στο ερώτημα “Άσπρη γάτα ή μαύρη γάτα;”, που είναι “Γάτα που πιάνει ποντίκια”. Ξεπέρασαν δηλαδή τις ανελαστικότητες του μέχρι τότε εφαρμοζόμενου γραφειοκρατικού κομμουνιστικού μοντέλου και καθιέρωσαν οικονομικά καθεστώτα ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων και δημιουργίας επιχειρήσεων, που τελικά οδήγησαν τη χώρα τους στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που προανέφερα. Εμείς αδυνατούμε να υπερβούμε τους διχασμούς, που σε τελευταία ανάλυση ευνοούν μόνο τις κυρίαρχες ηγεσίες των κομμάτων που τους προπαγανδίζουν και αποσκοπούν στην επικράτησή τους και τη νομή της εξουσίας, χωρίς βέβαια αυτό να συνεπάγεται τίποτα θετικό στην αντιμετώπιση του γενικευμένου οικονομικού προβλήματος της χώρας.

Αυτή είναι η αιτιολόγηση που με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η παρατεταμένη οικονομική κρίση στην ουσία είναι κοινωνική. Και η ουσιαστική έξοδος από αυτήν μπορεί να προκύψει μόνο όταν καταπολεμηθεί στις ρίζες των αιτιών που την προκαλούν, που το κυρίαρχο σ’ αυτές είναι οι πολλαπλοί διχασμοί μας. Ευχής έργο θα είναι το μήνυμα, ότι έχει αρχίσει αυτή η διαδικασία καταπολέμησης, να δοθεί από τις τοπικές και περιφερειακές κοινωνίες στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου. Γιατί ένα τέτοιο μήνυμα θα αποτελέσει και ισχυρό σοκ στις κομματικές γραφειοκρατίες που καλλιεργούν τους γενικευμένου χαρακτήρα διχασμούς, ότι ο δρόμος αυτός είναι αδιέξοδος και τελικά ανώφελος και για τις ίδιες. Τότε, ίσως, θα μπορέσομε να αναζητήσομε όλοι μαζί το δρόμο ουσιαστικής ανάκαμψης μέσα από κοινωνικές δράσεις γενικευμένης αποδοχής και γι’ αυτό αυξημένης αποτελεσματικότητας. Έτσι θα μπορούμε να ευελπιστούμε ότι μπαίνουν τα θεμέλια μιας νέας πολιτικής κουλτούρας απαλλαγμένης από την τάση να διχαζόμαστε.


(Αναδημοσίευση από το φύλλο Μαρτίου της εφημερίδας “Μανιάτικη Αλληλεγγύη”)