Στις αρχές Οκτωβρίου ακολουθήσαμε στον Ευρώτα μια ομάδα ερευνητών του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Η ομάδα -που την αποτελούσαν οι Λεωνίδας Βαρδάκας, Δημήτρης Κομματάς, Πέτρος Κουράκλης και Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος- ήρθε για να πραγματοποιήσει έναν προγραμματισμένο έλεγχο του ποταμού. Τέτοιοι έλεγχοι γίνονται σε τακτά διαστήματα (την άνοιξη και το καλοκαίρι) σε καθορισμένους «σταθμούς παρακολούθησης» κατά μήκος του ποταμού. Ο συγκεκριμένος «σταθμός» βρίσκεται κοντά στη γέφυρα Χιλιομοδού, στην περιοχή του Βρονταμά. Η έρευνα αυτή έχει αρχίσει από το 2012, φέτος είναι δηλαδή η τρίτη χρονιά, και γίνεται στο πλαίσιο του ευρύτερου προγράμματος παρακολούθησης της οικολογικής ποιότητας των επιφανειακών υδάτων. Το ΕΛΚΕΘΕ έχει αναλάβει το κομμάτι του προγράμματος για την οικολογική ποιότητα των ποταμών.

Η κυριότερη ερευνητική μέθοδος είναι ένα είδος «ψαρέματος», η ηλεκτραλιεία (electrofishing). Γίνεται με μια ειδική συσκευή που διοχετεύει ηλεκτρικό ρεύμα το οποίο παράγει γεννήτρια. Το ρεύμα δεν είναι θανάσιμο για τα ψάρια, αλλά τα προσελκύει και τα αναισθητοποιεί για ορισμένα δευτερόλεπτα, σε μια διάμετρο περίπου δύο μέτρων. Αμέσως τα ψάρια συλλέγονται με απόχη, καταμετρώνται, ταυτοποιούνται τα είδη τους, μετριέται το μέγεθός τους και τέλος απελευθερώνονται ζωντανά πάλι στο ποτάμι. Οι ερευνητές φοράνε ειδικές φόρμες από πλαστικό για να μη δέχονται το ηλεκτρικό ρεύμα.

Τη φορά αυτή στο συγκεκριμένο σημείο του ποταμού η ομάδα έπιασε ψάρια από τα εξής είδη: Squalius keadicus (Καιαδική Μενίδα), Τropidophoxinellus spartiaticus (Χρυσή Μενίδα), Anguilla anguilla (χέλι), Salaria fluviatilis (Σαλιάρα). Τα δύο πρώτα είναι ενδημικά είδη, είναι δηλαδή είδη μοναδικά σε όλον τον κόσμο. (Το Squalius keadicus υπάρχει μόνο στον Ευρώτα και τον Βασιλοπόταμο, το Τropidophoxinellus spartiaticus μόνο στον Ευρώτα και κάποια ρέματα της Μεσσηνίας). Δεν πιάστηκε αυτή τη φορά ένα άλλο ενδημικό στον Ευρώτα είδος, το Pelasgus laconicus (Λακωνικός Πελασγός), το οποίο άλλες φορές το έβρισκαν, και το οποίο χαρακτηρίζεται ως εξαιρετικά απειλούμενο (critically endangered).

ilektralieia-eyrotas-2

Τα ψάρια, και ειδικά τα ενδημικά, είναι βέβαια σημαντικά αυτά καθαυτά. Ταυτόχρονα όμως αποτελούν έναν πολύ καλό δείκτη της «υγείας» του ποταμιού. Ο κύριος σκοπός της έρευνας είναι, μέσω και του ελέγχου της παρουσίας των ψαριών, να προσδιοριστεί η κατάσταση του ποταμού, κατά πόσο αυτή αποκλίνει από αυτό που μπορεί να οριστεί ως «ιδανικές συνθήκες» του ποταμού. Πολλά στοιχεία μπορεί να είναι σημαντικά. Για παράδειγμα, όχι μόνο η ποσότητα των ψαριών που εντοπίζονται, αλλά και η αναλογία ενηλίκων και νεαρών ψαριών του ίδιου είδους είναι ένας δείκτης υγείας του ποταμού.

Οι ίδια ομάδα μετράει παράλληλα τις φυσικοχημικές ιδιότητες του νερού: θερμοκρασία, αγωγιμότητα κ.ά. Επίσης αξιολογεί και καταγράφει άλλα χαρακτηριστικά της κατάστασης του ποταμού, όπως το υπόστρωμα της κοίτης, την παρόχθια βλάστηση, τις τυχόν μορφολογικές τροποποιήσεις που έχουν γίνει στην κοίτη από ανθρώπινες επεμβάσεις, την άντληση νερού για πότισμα κ.ο.κ. Όλα αυτά μπορεί να επιβαρύνουν την υγεία των ιχθυοπληθυσμών. Άλλη ειδική ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ παίρνει δείγματα για χημική ανάλυση για να ελεγχθεί η ρύπανση των νερών.

Ο Ευρώτας είναι ένα ευαίσθητο οικοσύστημα που απειλείται από πολλούς παράγοντες, κυρίως ανθρώπινες επεμβάσεις: την υπεράντληση των νερών του, τις βίαιες επεμβάσεις στις όχθες και την κοίτη του, τη ρύπανση. Ο συνεχής επιστημονικός έλεγχος είναι απαραίτητος για τη διαπίστωση αυτών των κινδύνων. Για την αποτροπή τους όμως χρειάζονται πολύ περισσότερα.

πηγή: eurotas.wordpress.com