άρθρο της ΠΕ νοσηλεύτριας Κατερίνας Μαρακάκη


Με τις τελευταίες ημέρες του καλοκαιριού και πρώτες του φθινοπώρου, έρχεται σιγά-σιγά και το δύσκολο και επιβαρυντικό πρόγραμμα της νέας μας καθημερινότητας. Ήρθε ο καιρός, λοιπόν, να προγραμματίσουμε να κάνουμε έναν καλό βασικό έλεγχο στην υγεία μας. Το άγχος, η κούραση και οι υποχρεώσεις είναι περισσότερο ανεκτά και διαχειρίσιμα, εάν είμαστε υγιείς. Ο Σεπτέμβριος θεωρείται ο καλύτερος μήνας για το γνωστό μας “check up” ή «προσυμπτωματικό έλεγχο» (ο ευρύτερος ελληνικός όρος), τον έλεγχο δηλαδή τυχόν προβλημάτων υγείας που μπορεί να υποβόσκουν και την προετοιμασία για την περίοδο των ιώσεων και των κρυολογημάτων που ακολουθεί.

Καταρχάς εδώ να πούμε ότι, για να οργανώσετε τον ετήσιο έλεγχο της υγείας σας σωστά και χωρίς να παραλείψετε κάποια σημαντική εξέταση, θα πρέπει να επισκεφτείτε το γιατρό σας, που θα κάνει κλινική εξέταση και θα προσαρμόσει το check up σύμφωνα με το ιστορικό και την ηλικία σας. Τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες, στον βασικό έλεγχο πρέπει να περιλαμβάνεται:

Γενική αίματος: Πολύ βασική εξέταση που μπορεί να εντοπίσει φλεγμονή, λοιμώξεις από ιούς και βακτήρια, αναιμίες, αιμορραγία ή διαταραχές του αίματος.

Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ): Μια αυξημένη τιμή σε αυτή την εξέταση δημιουργεί υποψίες για την ύπαρξη κάποιας φλεγμονής, λοίμωξης ή γενικά μιας διαταραχής στην ισορροπία του οργανισμού.

Έλεγχος ήπατος: Ο βασικός αιματολογικός έλεγχος που πρέπει να κάνουμε στο check up γίνεται με μια σειρά βιοχημικών εξετάσεων: Χολερυθρίνη ολική και άμεση, τρανσαμινάσες (SGOT και SGPT), αλκαλική φωσφατάση (ALP) και γ-GΤ. Oι τιμές που θα προκύψουν από αυτές τις εξετάσεις αποκαλύπτουν σημαντικές πληροφορίες για τη λειτουργία και την κατάσταση του ήπατος.

Εξέταση λιπιδαιμικού προφίλ: Περιλαμβάνει τον έλεγχο των επιπέδων της ολικής χοληστερίνης, της HDL «καλής» χοληστερίνης, της LDL «κακής» χοληστερίνης, των τριγλυκεριδίων και του αθηρωματικού δείκτη (δείχνει την αναλογία «κακής» χοληστερίνης προς τη συνολική χοληστερίνη του αίματος). Ο τακτικός έλεγχος συστηματοποιείται συνήθως στην ηλικία των 30 ετών και έπειτα κάθε δυο χρόνια, αλλά εάν υπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες ξεκινάει νωρίτερα.

Γλυκόζη: Επανειλημμένα αυξημένη η τιμή του ζαχάρου μπορεί να οφείλεται σε αρχική μορφή διαβήτη και να χρήζει ειδικής διατροφής και φαρμακευτικής αγωγής ή μπορεί να προμηνύει κακοήθεια του παγκρέατος, στην περίπτωση που κάποιος δεν έχει οικογενειακό ιστορικό ζαχάρου.

Ουρία – κρεατινίνη – ουρικό οξύ: Βιοχημικές εξετάσεις που μαζί με τη γενική ούρων είναι η τετράδα που εξετάζουμε για να διαπιστώσουμε αν υπάρχει κάποια πάθηση στα νεφρά.

Γενική ούρων: Μία απλή εργαστηριακή εξέταση ενός δείγματος ούρων που μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό παθήσεων που αφορούν το ουροποιητικό σύστημα (νεφρά, ουρητήρες, ουροδόχο κύστη, ουρολοιμώξεις), το ήπαρ αλλά και το σακχαρώδη διαβήτη.

Έλεγχος θυρεοειδή: Γύρω στα 20 σας θα πρέπει να κάνετε εξετάσεις αίματος για τη διερεύνηση των τιμών των TSH, T3, T4, που θα βοηθήσουν το γιατρό σας να εκτιμήσει τη λειτουργία του θυρεοειδούς σας. Αν τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών βρίσκονται στα φυσιολογικά πλαίσια, δεν θα χρειαστεί να τις επαναλάβετε πριν από τα 30 σας.

Εξέταση πνευμόνων: Για τους μη καπνιστές ακτινογραφία θώρακος μετά τα 45 έτη, κάθε 2-3 χρόνια. Για τους καπνιστές, σπιρομέτρηση κάθε χρόνο από την ηλικία έναρξης του καπνίσματος και ετήσια ακτινογραφία θώρακος μετά την ηλικία των 35. Παρόλο που η σπιρομέτρηση είναι πολύ απλή εξέταση, δεν είναι σε όλους γνωστή. Οι πληροφορίες όμως που μας δίνει για τη λειτουργία των πνευμόνων είναι πολύ σημαντικές.

Καρδιολογικός έλεγχος: Όταν δεν παρουσιάζετε παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακές νόσους, θα πρέπει να κάνετε ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα στην ηλικία των 30 ετών για να ελέγξετε τυχόν διαταραχές ρυθμού ή ισχαιμικές αλλοιώσεις στην καρδιά, και στα 40 έναν υπέρηχο καρδιάς, με τον οποίο διερευνάται τυχόν υπερτροφία, καθώς και η κατάσταση των βαλβίδων και του μυός της καρδιάς. Επαναλαμβάνεται κάθε 3 με 4 χρόνια όσο οι εξετάσεις είναι καλές. Όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα (κάπνισμα, υπέρταση, κληρονομικό ιστορικό για πρώιμη εμφάνιση στεφανιαίας νόσου, υπερλιπιδαιμία, παχυσαρκία ή σακχαρώδη διαβήτη), θα πρέπει ο υπέρηχος να γίνεται ήδη στα 30 μαζί με τη δοκιμασία κοπώσεως, από την οποία φαίνεται αν πρόκειται να προκύψει κάποια καρδιολογική νόσος στο μέλλον. Αν τα αποτελέσματα των παραπάνω εξετάσεων (υπέρηχος καρδιάς και δοκιμασία κοπώσεως) είναι αρνητικά, αλλά οι παράγοντες κινδύνου δεν τροποποιούνται και συνεχίζουν να υφίστανται, οι εξετάσεις αυτές πρέπει να επαναλαμβάνονται ανά τριετία και μετά την ηλικία των 40 ετών ανά έτος.

Κολονοσκόπηση: Ο κυριότερος τρόπος πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου. Η έναρξη ελέγχου θα πρέπει να γίνεται στην ηλικία των 50 ετών και για τα δύο φύλα ή στα 40 εάν υπάρχει ιστορικό. Αν η αρχική εξέταση είναι αρνητική, συνιστάται η επανάληψή της ανά 5 με 10 έτη, καθώς έχει φανεί πως σε αυτό το διάστημα υπάρχει πολύ μικρός κίνδυνος ανάπτυξης σημαντικών αδενωμάτων. Αν βέβαια νωρίτερα παρουσιάσετε διάφορα ύποπτα συμπτώματα (έντονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα για αρκετές εβδομάδες και κυρίως αίμα στα κόπρανα που επιμένει), τότε, πριν βιαστείτε να τα αποδώσετε σε κάτι αθώο, πχ στις αιμορροΐδες, πρέπει να επισκεφτείτε τον γαστρεντερολόγο σας.

Γυναικολογικές εξετάσεις

Τεστ ΠΑΠ: Από τη στιγμή που θα αποκτήσετε ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις, θα πρέπει μία φορά το χρόνο να κάνετε τεστ Παπανικολάου και την κλασσική γυναικολογική εξέταση που περιλαμβάνει και ψηλάφηση μαστών.

Μαστογραφία και υπερηχογράφημα: Στα 35 σας θα πρέπει να κάνετε μια μαστογραφία και ένα υπερηχογράφημα μήτρας-ωοθηκών. Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι η μαστογραφία είναι μια εξέταση πολύ σημαντική, με την οποία διερευνάται η υγεία του στήθους, ενώ με το υπερηχογράφημα έσω γεννητικών οργάνων ελέγχεται η κατάσταση της μήτρας και των ωοθηκών. Από τα 40 σας και μετά θα πρέπει να κάνετε μαστογραφία κάθε 1 με 2 χρόνια ανάλογα με το οικογενειακό ιστορικό σας, αλλά μετά την εμμηνόπαυση η μαστογραφία θα πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο, όπως και το υπερηχογράφημα.

Εξετάσεις μόνο για άνδρες

PSA: Είναι μία απλή αιματολογική εξέταση που συνιστάται σε ετήσια βάση μετά τα 40 εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, διαφορετικά από τα 50 και έπειτα. Μετράει το ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA), μια πρωτεΐνη που παράγεται μόνο από τον προστάτη και ανιχνεύεται στο αίμα όλων των ανδρών. Δεν είναι καρκινικός δείκτης, όπως πολλοί νομίζουν, αλλά προστατικός δείκτης. Όταν βρίσκεται αυξημένο, είναι αναγκαίο να ακολουθήσει περαιτέρω έλεγχος για να εντοπιστεί τι ακριβώς πρόβλημα παρουσιάζει ο προστάτης, το οποίο μπορεί να είναι αθώο (πχ καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, φλεγμονή κ.ά.), αλλά και σοβαρό (αδενοκαρκίνωμα του προστάτη).

Δακτυλική εξέταση του προστάτη: Συμπληρώνει την εξέταση αίματος για τον προσδιορισμό του PSA, αφού με τη δακτυλική εξέταση διαγιγνώσκεται το 15% περίπου των περιπτώσεων καρκίνου του προστάτη με “φυσιολογική” τιμή PSA.


Η Κατερίνα Mαρακάκη είναι πτυχιούχος ΑΕΙ Νοσηλευτικής. Επικοινωνία τηλ. 6974216851 & 2731400573. Ε-mail: [email protected]. Facebook: Νοσηλευτική Φροντίδα.