Οι εφαρμοζόμενες πολιτικές στην αρχαία και στη σύγχρονη Ελλάδα

0
264
vouli

vouli

Η επίκληση της αρχαίας Ελλάδας μάς δίνει πλεονεκτήματα, δεδομένου ότι την αρχαιοελληνική πολιτική σκέψη την αξιοποίησαν με αποτελεσματικότητα οι περισσότεροι λαοί της Ευρώπης και γι’αυτό είναι επηρεασμένοι από τα στοιχεία του πολιτισμού της που ενσωμάτωσαν. Η αποτελεσματική αξιοποίηση της αρχαιοελληνικής σκέψης αποδεικνύεται από τα άλματα στην τεχνολογία και τον πολιτισμό που έχουν πραγματοποιηθεί εκεί κατά τους αιώνες που μεσολάβησαν από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα. Όλα αυτά τα επιτεύγματα έχουν ως βάση τη μετάδοση της γνώσης που τελικά, επηρεάζοντας όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, καταλήγει στην αποτελεσματική πολιτική διακυβέρνηση. Οι ευρωπαίοι, με τη μελέτη σε βάθος των κειμένων του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, κατανόησαν και ενσωμάτωσαν τα κεντρικά στοιχεία της πολιτικής σκέψης εκείνης της περιόδου, που πήρε τη μεγαλύτερη έξαρση τους χρυσούς -6ο και 5ο- αιώνες πΧ. Καταθέτομε μόνο ένα στοιχείο της πολιτικής σκέψης κατά τους κλασσικούς χρόνους: Ο ιδεαλιστής Πλάτωνας είχε προτυποποιήσει τα πολιτεύματα, καταλήγοντας στην ιδανική Πολιτεία του. Με το πάθημά του, όμως, όταν κλήθηκε να εφαρμόσει στην πράξη τις ιδέες του σε κρατικό μόρφωμα της ελληνικής Σικελίας, κατανόησε ότι οι θεωρητικές προσεγγίσεις απέχουν πολύ από την πρακτική εφαρμογή τους. Γι’ αυτό στα τελευταία χρόνια της ζωής του, χωρίς να απεμπολήσει τις ιδέες του, εκπόνησε το τελευταίο του έργο, τους Νόμους. Σ’ αυτό, με λίγα λόγια, αποδέχεται ότι στην πράξη καλύτερα είναι τα πολιτεύματα που θεσμοθετούν σταθερούς νόμους, αλλά και τους εφαρμόζουν με σταθερότητα και συνέπεια. Αυτό κάνουν σε γενικές γραμμές οι δυτικοευρωπαίοι, με αποτέλεσμα τη γενική άνοδο του βιοτικού τους επιπέδου και τις τεράστιες προόδους στην επιστήμη και τνο πολιτισμό. Και εμείς;

Πολλοί το αποδίδουν στη μακρά περίοδο της τουρκοκρατίας, τότε που οι νόμοι ήταν νόμοι του δυνάστη και γι’ αυτό η τάση για αποφυγή της εφαρμογής τους ήταν αυτονόητη, δεδομένου ότι γενικά περιείχαν επαχθείς προβλέψεις για τους υπόδουλους. Έτσι δημιουργήθηκε μια μακροχρόνια αρνητική στάση απέναντι σε νομοθετημένους κανόνες που αντανακλάται η εφαρμογή τους στην καθημερινότητα. Αυτή τη στάση δεν την έχομε αλλάξει ολοκληρωτικά μέχρι σήμερα, κοντά διακόσια χρόνια από τότε που απελευθερωθήκαμε. Παρά το ότι το κράτος που νομοθετεί είναι το δικό μας και εκείνοι που εισηγούνται τους νόμους είναι οι εκλεγμένοι με την ψήφο μας! Με ισχυρές ακόμα αυτές τις αντιλήψεις, το κράτος μας αδυνατεί να παρακολουθήσει τους ρυθμούς προόδου των άλλων ευρωπαϊκών λαών, παρότι έχει αβίαστα επιλέξει να ανήκει στην ίδια πολιτική και πολιτισμική οικογένεια και η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών επιθυμεί να παραμείνει σ’ αυτήν. Η ρευστότητα των αντιλήψεων των πολιτών για τους νομοθετημένους κανόνες αντανακλάται και στους πολιτικούς που εκλέγουν, με αποτέλεσμα τα νομοθετήματα να αλλάζουν ή να τροποποιούνται με μεγάλη συχνότητα, με σκοπό κυρίως την εξυπηρέτηση μεγάλων ή εκλογικά δυνατών κοινωνικών ομάδων. Δηλαδή στη δυσφορία σημαντικού μέρους των πολιτών από την εφαρμογή των νόμων προστίθεται και η δαιδαλώδης πολυνομία που δημιουργούν οι κάθε τόσο τροποποιήσεις τους και έτσι οι αρνητικότητες πολλαπλασιάζονται.

Η αρνητική στάση μεγάλης μερίδας πολιτών απέναντι σε νομοθετημένους κανόνες γίνεται εντονότερη, όταν οι κανόνες αυτοί θεσμοθετούνται από όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή επιβάλλονται σε εφαρμογή ανώτερης ισχύος κειμένων όπως οι ευρωπαϊκές συνθήκες. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις θέλομε να ξεχνάμε ότι η ένταξη σ’ αυτόν τον διακρατικό οργανισμό μάς δημιουργεί δικαιώματα και υποχρεώσεις. Και είναι τουλάχιστον ανέντιμο να θέλομε να καρπωνόμαστε τα ωφελήματα και να αρνούμαστε να εκπληρώσομε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από κείμενα για τα οποία έχομε συναποφασίσει. Καταντούν πολιτική γελοιότητα αυτά που ακούστηκαν σ’ αυτή την προεκλογική περίοδο από εκπροσώπους κομμάτων που επιψήφισαν την πρόσφατη συμφωνία μας με τους κοινοτικούς εταίρους μας, το 3ο μνημόνιο. Ο ένας είπε “δεν δεσμεύομαι από το περιεχόμενο του μνημονίου αν δεν είμαι στην κυβέρνηση” και ο άλλος είπε “δεν θα ψηφίσω τον εφαρμοστικό νόμο για φορολόγηση των αγροτών”. Φαίνεται ότι απέχουμε πολύ από το να έχομε αποδεχθεί το αυτονόητο: ότι η πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση γιατί τα πραττόμενα (αλλά και τα λεγόμενα) από τους εκπροσώπους της αντανακλούν άμεσα στη ζωή των πολιτών. Και ότι, αν οι εκπρόσωποί μας χάσουν τη σοβαρότητά τους στο όνομα της αγελαίας ψηφοθηρίας, χάνεται και το κύρος τους στις διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των άλλων χωρών στα θεσμικά όργανα των διακρατικών οργανισμών. Με όλες τις αρνητικότητες που αυτό συνεπιφέρει στη χώρα και τους πολίτες.

Καλό είναι, σ’ αυτή τη χρονική συγκυρία, να ξανασκεφτούμε τον Πλάτωνα και τους Νόμους του και να μάθομε να τους εφαρμόζομε, διδαγμένοι από τα διδάγματά του.

Εδώ στην πατρίδα μας τη Μάνη, οι πρόγονοί μας, για αιώνες ολόκληρους, είχαν μάθει να εφαρμόζουν το τοπικό φυσικό δίκαιο, που περιλάμβανε σταθερούς κανόνες αλλά και διαδικασίες άμεσης εφαρμογής τους. Κανόνες που συνέβαλαν σημαντικά στην ανάδειξη του τόπου μας ως νησίδας ελευθερίας και κοινωνικής ισορροπίας, αφετηριακά στοιχεία για να δημιουργηθούν τα μανιάτικα έπη, για τα οποία, εμείς οι απόγονοί τους, υπερηφανεύομαστε. Εμείς οι απόγονοί τους, ας θεωρήσομε αυτονόητη υποχρέωσή μας να εφαρμόζομε και τους νομοθετημένους από το νεοελληνικό κράτος κανόνες, αφού οι απόγονοί μας τόσο μοχθήσανε για τη δημιουργία του.

Η συντακτική επιτροπή της εφημερίδας

Μανιάτικη Αλληλεγγύη”

________________________________________________________________________________

(Αναδημοσίευση από το φύλλο Οκτωβρίου της εφημερίδας)