Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε

0
397

 


άρθρο της ΠΕ νοσηλεύτριας Κατερίνας Μαρακάκη


Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας η χθεσινή (28 Ιουλίου), όπως καθιερώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) προς τιμήν των γενεθλίων του νομπελίστα καθηγητή Baruch Samuel Blumberg, που ανακάλυψε τον ιό της ηπατίτιδας Β και δημιούργησε το πρώτο εμβόλιο. Σκοπός της ημέρας είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού σχετικά με την ηπατίτιδα, και η αφύπνισή μας όσον αφορά στα μέτρα πρόληψης και τον τρόπο μετάδοσης της ασθένειας.

Στατιστικές που απογοητεύουν, όταν ένας στους είκοσι ανθρώπους στην Ελλάδα και ένας στους δώδεκα σ’ ολόκληρο τον κόσμο είναι φορέας ηπατίτιδας B ή C. Ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό των φορέων του Aids ή των συνολικά πασχόντων από καρκίνο κάθε μορφής. Η ενημέρωση είναι απαραίτητη για να προλάβετε και να αντιμετωπίσετε μια νόσο που από τους ειδικούς χαρακτηρίζεται ως “σιωπηλή”, με τα συμπτώματα να εμφανίζονται αρκετά χρόνια αργότερα, και έτσι, λόγω καθυστερημένης διάγνωσης, πολλές φορές οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να μην έχουν αποτέλεσμα.

Τι είναι όμως η ηπατίτιδα;

Πρόκειται για μια αρρώστια του ήπατος, το οποίο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό, στη σύνθεση παραγόντων πήξης του αίματος για τον έλεγχο αιμορραγιών, στην παραγωγή ουσιών απαραίτητων στη μάχη κατά των λοιμώξεων, καθώς και στην απομάκρυνση τοξικών ουσιών και φαρμάκων από τον οργανισμό. Εάν το ήπαρ προσβληθεί από ιούς ή υποστεί βλάβη από άλλα αίτια, όπως τοξίνες, φάρμακα, αλκοόλ, αναπτύσσεται φλεγμονή (ερεθισμός) και νέκρωση, κατάσταση η οποία ονομάζεται ηπατίτιδα. Οι περισσότερες ηπατίτιδες οφείλονται σε ιούς. Υπάρχουν πέντε γνωστοί ιοί (Α, Β, C, D, E) που προκαλούν ηπατίτιδα, πχ ηπατίτιδα τύπου Β ή τύπου A κλπ. Kαι άλλοι ιοί όμως μπορεί να προκαλέσουν ηπατίτιδα, όπως ο ιός της λοιμώδους μονοπυρηνώσεως και ο μεγαλοκυτταροϊός. Αυτού του τύπου οι ηπατίτιδες είναι συνήθως ελαφριάς μορφής και αυτοϊάσιμες. Τα συμπτώματα είναι γενικότερη αδυναμία, ναυτία, πυρετός ή και ίκτερος, που σε αρκετές περιπτώσεις παρερμηνεύονται ως συμπτώματα γρίπης που έρχεται και παρέρχεται.

Ηπατίτιδα Β

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών που θα αρρωστήσουν θεραπεύονται και αποκτούν ανοσία. Ένα ποσοστό όμως, που κυμαίνεται από 1 έως 10%, θα εμφανίσει χρόνια λοίμωξη. Είναι τα άτομα εκείνα, γνωστά ως χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β, που έχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν κίρρωση ήπατος η ηπατοκυτταρικό καρκίνο. Την αναφέρουμε πρώτη, καθώς παρουσιάζει σταδιακή αύξηση της συχνότητας της χρόνιας λοίμωξης στον γενικό πληθυσμό της Ελλάδας λόγω της αυξημένης μετακίνησης πληθυσμών. Ο ιός μετάδίδεται όπως ακριβώς και ο ιός HIV (Aids) μέσω σεξουαλικής επαφής με μολυσμένο άτομο χωρίς προφύλαξη, από μολυσμένη μητέρα στο νεογνό (κατά τον τοκετό) και μέσω μολυσμένων με αίμα αντικειμένων (σύριγγες, ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες). Ωστόσο ο ιός της ηπατίτιδας Β είναι 50 – 100 φορές πιο μεταδοτικός από εκείνον του Aids. ΔΕΝ μεταδίδεται με το άγγιγμα, το θηλασμό, το βήχα ή το φτάρνισμα. Ο καλύτερος τρόπος για να προστατευθεί κανείς από τον ιό της ηπατίτιδας Β είναι ο εμβολιασμός, ο οποίος με την ολοκλήρωση των τριών δόσεων δίνει προστασία κατά 90% – 95% έναντι της ασθένειας.

Ηπατίτιδα C

Οι πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι οι θάνατοι από ηπατίτιδα C στην Ελλάδα θα αυξηθούν κατά 123,5% μέχρι το 2030, αν δεν υπάρξουν σημαντικές δράσεις ενημέρωσης και πρόληψης. Ένα πολύ μεγάλο μέρος των ασθενών μεταδίδει τον ιό χωρίς καν να γνωρίζει ότι νοσεί. Ο ιός μεταδίδεται μέσω μολυσμένων αντικειμένων (σύριγγες, ξυραφάκια, βελόνες), σπάνια μέσω σεξουαλικής επαφής ή από τη μητέρα στο παιδί. Αν η λοίμωξη δεν αντιμετωπιστεί, είναι πιθανό να οδηγήσει σε πολύ επικίνδυνες καταστάσεις για τη ζωή του ασθενούς, όπως κίρρωση του ήπατος ή και καρκίνο. Εμβόλιο για την ηπατίτιδα C δεν υπάρχει. Όσον αφορά στη θεραπεία, μόλις το 2014 έλαβαν έγκριση κυκλοφορίας στη χώρα μας οι καινούργιες θεραπείες που έχουν τη δυνατότητα εκρίζωσης του ιού σε ποσοστό άνω του 95%. Τα νέα αυτά θεραπευτικά σχήματα, ωστόσο, λόγω υψηλού κόστους δεν καλύπτονται από τα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία, παρά μόνο σε ασθενείς σε προχωρημένο στάδιο ηπατικής βλάβης-κίρρωση.

Ηπατίτιδα Α

Η Ηπατίτιδα Α είναι μια συνηθισμένη λοίμωξη σε χώρες με χαμηλό κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Η εξάπλωσή της εξαρτάται κατά πολύ από τις συνθήκες ύδρευσης και αποχέτευσης, τη μειωμένη πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό, καθώς και τη διακίνηση και συντήρηση των τροφίμων. Εμφανίζεται ως οξεία μορφή με διάρκεια μερικών εβδομάδων, δεν οδηγεί ποτέ σε χρόνια ηπατίτιδα και αφήνει στον ασθενή ανοσία διά βίου. Δεν υπάρχει ειδικήθεραπεία και ο άρρωστος θα αναρρώσει από μόνος του. Υπάρχει ειδικό εμβόλιο υψηλής αποτελεσματικότητας, το οποίο συνιστάται στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και σε όσους πρόκειται να ταξιδέψουν σε χώρες της Αφρικής, της νότιας και νοτιοανατολικής Ασίας και στη νότια Αμερική. Για τον περιορισμό της είναι αναγκαία η τήρηση των κανόνων υγιεινής.

Ηπατίτιδα D

Η ηπατίτιδα D αφορά μόνο σε φορείς της ηπατίτιδας Β, αφού ο ιός δεν μπορεί να επιζήσει μόνος του, αλλά για να πολλαπλασιαστεί χρειάζεται ηπατικά κύτταρα ήδη μολυσμένα με τον ιό της ηπατίτιδας Β. Αναφέρεται, διότι μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη που μπορεί πολύ γρήγορα να οδηγήσει σε καταστροφή του συκωτιού. Ειδική θεραπεία δεν υπάρχει.

Ηπατίτιδα Ε

Η λοίμωξη αυτή δε συναντάται στην Ελλάδα. Οφείλεται σε εντερικά μεταδιδόμενο ιό και ενδημεί στην Ινδία, καθώς και σε χώρες της κεντρικής Ασίας και της κεντρικής Αμερικής. Η οξεία ηπατίτιδα που προκαλεί είναι εξαιρετικά βαριά για τις εγκύους, στις οποίες πολλές φορές παρουσιάζει ραγδαία εξέλιξη, οδηγώντας στο θάνατο. Δεν προκαλεί χρόνιο ηπατικό πρόβλημα.


Η Κατερίνα Mαρακάκη είναι πτυχιούχος ΑΕΙ Νοσηλευτικής. Επικοινωνία τηλ. 6974216851 & 2731400573. Ε-mail: [email protected]. Facebook: Νοσηλευτική Φροντίδα.