Παλιά Σπάρτη: Νοσοκομείον “Άγιοι Ανάργυροι”

γράφει ο Βαγγέλης Μητράκος


Όσο κι αν ο θυμόσοφος λαός λέει “Υγεία, πάνω απ’ όλα”, η Σπάρτη χρειάστηκε περίπου 100 χρόνια από την ίδρυσή της για να αποκτήσει νοσοκομείο .
Κάπου στις αρχές του 20ου αιώνα ο Φιλανθρωπικός Σύλλογος Σπάρτης “Ο Σωτήρ”, προσπαθώντας να καλύψει το τεράστιο έλλειμμα παροχής υπηρεσιών υγείας, ιδιαίτερα για τους απόρους, μίσθωσε τη μεγαλοπρεπή διώροφη οικία Βαλασοπούλου (κτίσμα του 1865) στη γωνία Ευαγγελιστρίας και Παλαιολόγου (σήμερα καφετέρια) και ίδρυσε εκεί ένα μικρό νοσοκομείο που έφερε την ονομασία του συλλόγου , “Ο Σωτήρ”, με τρεις θαλάμους νοσηλείας κι ένα χειρουργείο.
Πολύ αργότερα, στα 1930 , ο Φιλανθρωπικός Σύλλογος Κυριών Σπάρτης “Οι Άγιοι Ανάργυροι” έκτισε ένα νέο μικρό νοσοκομείο σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του, επί της οδού Αμαλίας (σήμερα Λυκούργου), απέναντι από τον Λόφο, το οποίο είχε παραχωρηθεί σ’ αυτόν, με δωρεά εν ζωή , από την οικογένεια Ματάλα με τον όρο να ιδρυθεί σ’ αυτό νοσοκομείο ή γηροκομείο απόρων.
Επρόκειτο για ένα μονώροφο κτήριο με κεραμοσκεπή, με στηθαίο πάνω από το γείσο στην πρόσοψη, ανοίγματα με γαλλικά παντζούρια, κλιμακοστάσιο τριών προσβάσεων και προστώο με ανοίγματα για φως εν είδη παραθύρων. Στο κέντρο του στηθαίου, πάνω από την είσοδο, ήταν γραμμένη με κεφαλαία γράμματα η επωνυμία “Νοσοκομείον Αγ. Ανάργυροι”. Μπροστά του, στην άκρη του δρόμου, βρισκόταν ένα εικονοστάσι και μια δεντροστοιχία με ακακίες.
Το νοσοκομείο “Αγ. Ανάργυροι”, έκτοτε, λειτουργούσε συνεχώς και περιέθαλπε απόρους ασθενείς. Ιδιαίτερο ρόλο έπαιξε κατά τον πόλεμο του 1940 και την περίοδο της γερμανικής κατοχής, οπότε περιέθαλπε πολλούς τραυματίες και κατατρεγμένους. Όταν στα 1962 άρχισε να λειτουργεί στη Σπάρτη το Γενικό Νοσοκομείο (τέως Σανατόριο), καλύπτοντας κάθε ανάγκη νοσηλείας, δεν είχε λόγο ύπαρξης το μικρό νοσοκομείο Αγ. Ανάργυροι.
Επειδή όμως την εποχή εκείνη περιέθαλπε άπορους και απροστάτευτους γέροντες , η γενική συνέλευση του φιλανθρωπικού συλλόγου αποφάσισε ομόφωνα τη μετατροπή του νοσοκομείου σε γηροκομείο, για να μη βρεθεί στη δυσχερή θέση να βγάλει στο δρόμο τους αναξιοπαθούντες υπερηλίκους. Τελικά, στις αρχές της δεκαετίας του ’70, στη θέση του παλιού νοσοκομείου – γηροκομείου “Αγ. Ανάργυροι” αναγέρθηκε το νέο μεγάλο και σύγχρονο κτίριο του Γηροκομείου Σπάρτης, με την ίδια ονομασία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες ανάγκες για περίθαλψη απόρων και απροστάτευτων υπερηλίκων στο νομό, λόγω και της μεγάλης μετανάστευσης του νέου πληθυσμού της Λακωνίας στις ξένες χώρες.
Το παλαιό, μικρό νοσοκομείο “Αγ. Ανάργυροι” της Σπάρτης και όσοι υπηρέτησαν σ’ αυτό, οι σύλλογοι, οι δωρητές και οι λοιποί αφανείς, δικαιούνται (τουλάχιστον) την τιμή της μνήμης και της ευγνωμοσύνης, αφού, χάρη σ’ αυτούς βρήκαν ανακούφιση, ελπίδα και γιατρειά, αναξιοπαθούντες πολίτες του τόπου μας, σε καιρούς δύσκολους και χαλεπούς κατά τους οποίους το ελληνικό κράτος …“περί άλλων ετύρβαζε”.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του Γιώργου Γάββαρη.