Το ασιατικό κουνούπι «τίγρης»: Μύθοι και πραγματικότητα

0
3645
kounoupi tigris

Τα τελευταία χρόνια εχει απασχολήσει έντονα την κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ η εμφάνιση του ασιατικού κουνουπιού «τίγρης» (Aedes albopictus).

Το κουνούπι-τίγρης έχει μέγεθος 5-6 mm, παρόμοιο με εκείνο του κοινού κουνουπιού (Culex pipiens), και το σώμα του είναι μαύρο με λευκές ρίγες στο θώρακα, την κοιλιά και τα πόδια (εξ ου και το όνομα «τίγρης»). Τα θηλυκά είναι επιθετικά και τσιμπούν κυρίως νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα. Συνήθως ψάχνουν για τροφή κοντά στο έδαφος και προτιμούν να τσιμπούν στις περιοχές των αστραγάλων και των γονάτων. Εκτός από τον άνθρωπο, τσιμπούν άλλα θηλαστικά και, περιστασιακά, πτηνά. Οι προνύμφες αναπτύσσονται σε μικρές φυσικές ή τεχνητές συλλογές νερού (κοιλότητες δένδρων ή βράχων, βάζα, βαρέλια, παλιά ελαστικά αυτοκινήτων, ανθοδοχεία, πιατάκια γλαστρών κ.ά.). Το στάδιο της προνύμφης διαρκεί 5-10 ημέρες και της νύμφης 2-3, ενώ τα θηλυκά ζουν 4 με 8 εβδομάδες στο εργαστήριο αλλά μπορεί να επιβιώσουν έως και 3 με 6 μήνες.

Τα σημαντικότερα παθογόνα που μεταδίδει το ασιατικό κουνούπι-τίγρης είναι ο ιός του δάγκειου πυρετού, ο ιός Chikungunya, καθώς και οι νηματώδεις του γένους Dirofilaria, που προκαλούν ασθένειες κυρίως στα σκυλιά αλλά και στους ανθρώπους, γνωστές ως διροφιλαριάσεις. Δεν φαίνεται να μεταφέρει τον ιό του Δυτικού Νείλου, επιδημίες του οποίου καταγράφηκαν με επίκεντρο τη βόρεια Ελλάδα τα έτη 2010-2012. Πρέπει, επίσης, να διευκρινιστεί ότι δεν μεταδίδει το πλασμώδιο της ελονοσίας (η ελονοσία μεταδίδεται αποκλειστικά με κουνούπια του γένους Anopheles). Εκτός από την ικανότητα μετάδοσης ασθενειών, σημαντικό πρόβλημα είναι η έντονη όχληση από τα τσιμπήματά του (που προκαλούν κοκκινίλες, φαγούρα ή και εξανθήματα), κυρίως σε αστικές περιοχές όπου η αντιμετώπισή του είναι δύσκολη.

Όπως αναφέρθηκε, το κουνούπι-τίγρης προτιμά να αναπαράγεται σε στάσιμα νερά, στο αστικό και περιαστικό περιβάλλον, και τα ενήλικα κουνούπια συνήθως δεν μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις για αναζήτηση τροφής. Συνεπώς, ο λεπτομερής έλεγχος εστιών ανάπτυξης και ο περιορισμός (πχ αποστράγγιση) ή ο κατάλληλος χειρισμός τους (πχ κάλυψη) στις κατοικίες και τους γύρω χώρους συμβάλλουν στον έλεγχο του πληθυσμού του. Επιπλέον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα συνήθη μέτρα ατομικής προστασίας από τα τσιμπήματα των κουνουπιών.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η χημική αντιμετώπιση γενικά των κουνουπιών πρέπει να στοχεύει στην αντιμετώπιση των προνυμφών που αναπτύσσονται στις εστίες στάσιμου νερού. Συμπληρωματικά, και εφόσον το απαιτούν οι συνθήκες λόγω οξύτητας του προβλήματος ή εμφάνισης ασθενειών, η καταπολέμηση μπορεί να κατευθύνεται και εναντίον των ενηλίκων (θηλυκών) κουνουπιών που μας τσιμπούν.

Οι συνήθεις ψεκασμοί για την αντιμετώπιση των περισσότερων ειδών κουνουπιών δεν είναι εξίσου αποτελεσματικοί ενάντια στο κουνούπι-τίγρης, λόγω της διαφορετικής βιολογίας και οικολογίας του. Για το λόγο αυτό, αποτελεσματική καταπολέμηση του συγκεκριμένου είδους μπορεί να γίνει μόνο σε επίπεδο δήμου ή άλλου φορέα τοπικής αυτοδιοίκησης, με την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αντιμετώπισης που θα συμπεριλαμβάνει την ενημέρωση του κοινού και την ενεργό συμμετοχή του στην αντιμετώπισή του (πχ με περιορισμό μικρών εστιών νερού).

Τα προγράμματα καταπολέμησης του ασιατικού κουνουπιού-τίγρης, και γενικότερα των κουνουπιών, θα πρέπει να αρχίζουν νωρίς (Μάρτιο – Απρίλιο), όταν οι πληθυσμοί τους είναι ακόμη σχετικά μικροί και διαχειρίσιμοι.

 ____________________________________________

(Πληροφορίες από άρθρο του δρος Αντωνίου Μιχαηλάκη, ερευνητή στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, και του υποψήφιου διδάκτορα στο Ινστιτούτο Αστικού Περιβάλλοντος & Ανθρώπινου Δυναμικού Πάνου Καλημέρη)