Υπόμνημα για το Παλαιό Δικαστικό Μέγαρο Σπάρτης

0
400
ktirio palaiou Protodikeiou Spartis

ktirio palaiou Protodikeiou Spartis

του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Σπάρτης

Το νεοκλασικό1 κτίριο του παλαιού Δικαστικού Μεγάρου Σπάρτης είναι στενά συνδεδεμένο με την ιστορία της σύγχρονης πόλης. Είναι πιο κοντά στα δικά μας χρονικά μέτρα σε σχέση με τον απώτερο ιστορικό χρόνο της Σπάρτης. Και πιο κοντά στις ιστορικές μνήμες της πόλης απ’ ό,τι η μακρινή οικουμενική κληρονομιά της άλλοτε κραταιάς πόλης μας.

Ταυτόχρονα με το διάταγμα που υπέγραψε ο βασιλιάς Όθωνας στις 20 Οκτωβρίου 1834 για την οικοδόμηση της νέας πόλης της Σπάρτης, πάνω στα ερείπια της παλαιάς, σε σχέδια του βαυαρού μηχανικού – γεωμέτρη Fr. Stauffert, το πρώτο δημόσιο κτίριο που κατασκευάστηκε για τη στέγαση των δημόσιων υπηρεσιών της Λακωνίας, η οποία στέγαση έγινε την 1η Ιανουαρίου 1837 με μεταφορά τους από την μέχρι τότε έδρα της διοίκησης στο Μυστρά2, ήταν εκείνο που εξακολουθεί να υπάρχει επί της οδού Λυκούργου ακριβώς απέναντι από το νέο Δικαστικό Μέγαρο Σπάρτης.

Στο κτίριο αυτό, που ίσως είναι το παλαιότερο διοικητήριο της σύγχρονης Ελλάδος της οθωνικής περιόδου, μαζί με τις υπόλοιπες αρχές του τόπου στεγάστηκε και το Πρωτοδικείο Σπάρτης3, ένα από τα πέντε πρώτα της χώρας που συστάθηκαν με β.δ. του Όθωνα στις 16 Οκτωβρίου / 5 Νοεμβρίου 1834 «περί του αριθμού, των καθεδρών και της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων του Βασιλείου»4.

Τα Δικαστήρια Σπάρτης συνέχισαν να συστεγάζονται στο ίδιο αυτό κτίριο με τις υπόλοιπες αρχές του τόπου μέχρις και το 1890 περίπου, οπότε και λόγω σταδιακής μεταστέγασης των τελευταίων σε άλλα οικήματα, παραχωρήθηκε ολόκληρο για αποκλειστική χρήση των δικαστικών αρχών. Έκτοτε και μέχρις και την μεταστέγαση των Δικαστηρίων στο νέο σύγχρονο Δικαστικό Μέγαρο Σπάρτης, το οποίο θεμελιώθηκε τον Μάρτιο του 2000 από τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Ευάγγελο Γιαννόπουλο και εγκαινιάστηκε τον Ιανουάριο του 2004 από τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης Φίλιππο Πετσάλνικο, το λεγόμενο σήμερα Παλαιό Δικαστικό Μέγαρο ήταν το τοπικό της Θέμιδος Μέλαθρο. Ο ναός της Δικαιοσύνης. Ο φάρος της λειτουργίας και εφαρμογής των νόμων που, όπως και στην υπόλοιπη χώρα, με τη συνεκτική τους συμπόρευση συντέλεσαν σταδιακά στην εμπέδωση και τον σεβασμό ενός διαρκώς εξελισσόμενου κράτους δικαίου5.

Από το κτίριο τούτο δεν έχει μείνει μόνο η ονομασία του ως Παλαιό Δικαστικό Μέγαρο, αλλά το συνοδεύουν και ισχυρές μνήμες ιστορικών γεγονότων, που σημάδεψαν την τοπική τάξη πραγμάτων. Μνήμες λαμπρών παρουσιών και μορφών που τίμησαν την δικαιοσύνη, το δίκαιο αλλά και τον τόπο μας. Νομομαθείς, δικηγόροι, δικαστές, που πολλοί μεγαλούργησαν όχι μόνο στην ιδέα της δικαστικής συλλειτουργίας και της απονομής του δικαίου. Αλλά και πιο πέρα. Στην κοινωνία, στην τοπική αυτοδιοίκηση, στην πολιτική, στις κρατικές λειτουργίες. Που όλοι τους έγραψαν ένα μεγάλο κομμάτι της τοπικής ιστορίας.

Παλαιό μπορεί να είναι και να λέγεται το κτίριο. Οι μνήμες όμως είναι ακριβές αλλά και νωπές. Είναι και τα δύο μαζί μία ιστορία, που ακόμη και για τους αμύητους δεν είναι ξένη και άγνωστη. Αλλά αντίθετα, κατ’ ανεξήγητο τρόπο, είναι γνωστή. Σαν αυτή την απροσδιόριστη αίσθηση μίας εθνικά αρχέγονης άγνωστης γνώσης, που υπάρχει στα εσώτερα της ελληνικής ψυχής και αναπαράγεται στη θέα ή στο άκουσμα κάποιου προγονικού επιτεύγματος.

Μετά τη μεταφορά των δικαστηρίων της Σπάρτης στο νέο δικαστικό μέγαρο, το παλιό παραχωρήθηκε τον Δεκέμβριο του 2005 από την Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου στα Γενικά Αρχεία του Κράτους για την εκεί εγκατάστασή τους. Τούτο όμως μέχρι τώρα δεν έχει επιτευχθεί, γιατί το θέμα κυριολεκτικά κόλλησε στα γρανάζια της ελληνικής γραφειοκρατίας, που εξακολουθεί να μην επιτρέπει την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης του κτιρίου και τη χρήση του από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Σύμφωνα με πρόσφατη πληροφόρησή μας, η όλη ιστορία αποκατάστασης του κτιρίου βαίνει μεν προς το τέλος της από πλευράς τυπικών προϋποθέσεων και απομένει μόνο η έκδοση της οικοδομικής άδειας από το τμήμα Πολεοδομίας του δήμου Σπάρτης, πλην όμως και εφ’ όσον και όταν εκδοθεί αυτή η περίφημη άδεια, θα ανακύψει το τελευταίο και σοβαρότερο δε εμπόδιο, που έχει να κάνει με μία ουσιαστική πλέον προϋπόθεση που είναι η χρηματοδότηση των εργασιών αποκατάστασής του.

Μέχρις ότου πληρωθούν οι ανωτέρω δύο προϋποθέσεις, το νεοκλασικό και παλαιότερο δημόσιο κτίριο της Σπάρτης και ίσως και ολόκληρου του νεότερου ελληνικού κράτους, που βρίσκεται δίπλα στον μητροπολιτικό ναό Σπάρτης, παραπλεύρως του νέου σύγχρονου παιδότοπου, στον ίδιο χώρο όπου και ο περίφημος ανδριάντας του Λυκούργου -έργο του αμερικανού γλύπτη Avard Fairbanks- και ακριβώς απέναντι του νέου Δικαστικού Μεγάρου Σπάρτης από την μία πλευρά και της Βιβλιοθήκης Σπάρτης από την άλλη, θα παραμένει ένα αξιολύπητο δείγμα και ηχηρή αναφορά ακατανόητης τοπικής αδιαφορίας και απραξίας. Ένα πραγματικό μνημείο υπό κατάρρευση. Ολόκληρο τυλιγμένο στο πριν από δύο έτη τοποθετηθέν και κουρελιασμένο σήμερα πλαστικό δίκτυ για προστασία των περαστικών από καταπτώσεις των αποδομημένων από την εγκατάλειψη μελών του κτιρίου… Μία εικόνα ντροπής ανάξια και προσβλητική για μία πόλη του ιστορικού και οικουμενικού μεγέθους της Σπάρτης.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Σπάρτης, απηχώντας και εκφράζοντας την εύλογη ανησυχία των δικηγόρων του Πρωτοδικείου Σπάρτης, τόσο ως πολιτών -ομού μετά των υπολοίπων σπαρτιατών- όσο και ως ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένων ατόμων, λόγω της ιδιαιτερότητας της λειτουργικής σχέσης τους με το εν λόγω κτίριο, για την απαράδεκτη κατάσταση στην οποία τούτο βρίσκεται σήμερα και τον υπαρκτό κίνδυνο κατάρρευσής του, υπομιμνήσκει προς πάσα αρχή όχι μόνο την ηθική αλλά και την νομική υποχρέωσή τους για άμεση συνδρομή τους στην υπόθεση της αποκατάστασής του.

Η παρούσα κοινοποιείται προς:

1) Τον δήμαρχο Σπάρτης κ. Σταύρο Αργειτάκο

2) Την αντιπεριφερειάρχη της Π.Δ. Λακωνίας κ. Αδαμαντία Τζανετέα

3) Τον υπουργό κ. Λεωνίδα Γρηγοράκο

4) Τον υφυπουργό κ. Αθανάσιο Δαβάκη

5) Την βουλευτή Λακωνίας κ. Φεβρωνία Πατριανάκου

6) Τους έχοντας λακωνική καταγωγή βουλευτές και υπουργούς

Απευθύνεται: Σε κάθε ευαισθητοποιημένο πολίτη που δύναται να συνεισφέρει.

Σπάρτη: 11 Απριλίου 2014

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

του Δικηγορικού Συλλόγου Σπάρτης

ο πρόεδρος

Παναγιώτης Κομνηνός

____________________________________________

1Νεοκλασικό : Το προερχόμενο από την αναβίωση του κλασικισμού στη λογοτεχνία, μουσική, αρχιτεκτονική κ.ά., που ως τάση εμφανίστηκε μεταξύ του 18ου και 19ου αιώνα και βασίστηκε στη μίμηση των αισθητικών κανόνων και του ύφους των αρχαίων ελλήνων ή λατίνων καλλιτεχνών.

2Εφημερίδα Η ΕΛΠΙΣ, 22/1/1837: «Η ανεγειρομένη Σπάρτη απεκατέστη πραγματικώς η Πρωτεύουσα της Λακεδαίμονος, διά της εγκαθιδρύσεως των δημοσίων Αρχών. Εις το νεόκτιστον ευρύχωρον κατάστημα, πλήρες ανθρώπων, εκτελέσθη η δέουσα δοξολογία παρά του Σ. Επισκόπου Λακεδαίμονος, όστις διεύθυνε τα της από Μιστρά καταβάσεως και της τελετής εντάξει και πομπή. Ο διδάσκαλος της Ελληνικής Σχολής εξεφώνησε λόγον, δι’ ου παρέστησε την λαμπρότητα των προγόνων, την εύκλειαν, ήτις εκ της ανεγέρσεως προσγίνεται εις την Α.Μ. και συνεχάρη τους συνοικιζομένους δια το ευκραές του ορίζοντος της ανεγειρομένης πόλεως, δια τα πρόδηλα καλά παρόντα και μέλλοντα του συνοικισμού, και δια τας περί αυτού φροντίδας των, τα προσφωνήματα των περιεστώτων δημοσίων και ιδιωτών, υπέρ του ανεγείροντος την πατρίδα του Λυκούργου και Λεωνίδου, διέκοπτον τας παραστάσεις του διδασκάλου, και τους υπέρ του Βασιλέως και της Βασιλίσσης ύμνους του Αρχιερέως διά του «Ζήτωσαν!». Δημόσιοι και ιδιώται, αφού προσηγόρευσαν και συνεχάρησαν αλλήλους, και επισκέφθησαν τας λοιπάς οικοδομάς οι μεν, εν τω καταστήματι, ετράπησαν εις το οικείον έργον, οι δε, εις τας περί των οικοδομών και μεταβάσεως πραγματικάς φροντίδας των. Επίζηλος ο Διοικητής Λακεδαίμονος με τους περί αυτόν, των προκατόχων μη αξιωθέντων της σημερινής υποθέσεως και τιμής…»

3Henri Belle (Ανρί Μπελ), Ταξίδι στην Ελλάδα, Παρίσι 1881: [στο δικαστήριο] …Κοντά στην είσοδο, σε μια μικρή αίθουσα ανοιχτή για όλους, βρίσκονται τα αρχεία, ταξινομημένα κατά φακέλους πάνω στα ράφια. Τίποτε ευκολότερο από την αφαίρεσή τους, αλλά κανένας δεν δείχνει να ενδιαφέρεται. Στο ίδιο οίκημα βρίσκονται το δημαρχείο, τα γραφεία της νομαρχίας και ένα μουσείο σε εμβρυώδη κατάσταση, όπου τοποθετούν τα σπασμένα γλυπτά και τις επιγραφές που ανακαλύπτουν κάθε τόσο σκάβοντας θεμέλια, ανοίγοντας αρδευτικά αυλάκια ή ακόμη και οργώνοντας τα χωράφια που βρίσκονται πάνω στην τοποθεσία της Αρχαίας Σπάρτης.

4Με απόφαση του ΔΣ του Δικηγορικού Συλλόγου Σπάρτης στις 6/6/2014 θα εορτασθούν με ειδική εκδήλωση τα 180 χρόνια από την ίδρυση του Πρωτοδικείου Σπάρτης.

5Αισχύλου, «Ευμενίδες», 700 επ : Η θεά Αθηνά αφού θέσπισε το δικαστήριο του Άρειου Πάγου -βράχος του θεού Άρη- που θα δίκαζε τον Ορέστη, είπε στους πολίτες της Αθήνας: «Τοιόνδε τοι ταρβούντες ενδίκως σέβας έρυμά τε χώρας και πόλεως σωτήριον έχοιτ’ αν, οίον ούτις ανθρώπων έχει, ούτ’ εν Σκύθησιν ούτε Πέλοπος εν τόποις κερδών άθικτον τούτο βουλευτήριον, αιδοίον, οξύθυμον, ευδόντων ύπερ εγρηγορός φρούρημα γης καθίσταμαι»… «Τέτοιο θεσμό αν με σεβασμό όπως πρέπει κρατάτε, κάστρο της χώρας και σωτηρία της πόλης θα έχετε, όποιο κανείς δεν έχει απ’ τους ανθρώπους, ούτε στη χώρα των Σκυθών, ούτε στην Πελοπόννησο. Αυτό το βουλευτήριο, που είναι αδιάφθορο από κέρδη, σεβαστό κι αυστηρό, το στήνω, ώστε να είναι άγρυπνος φρουρός της χώρας, κι όταν αυτή κοιμάται».