Ξηροκάμπι – Η πολιτιστική πρωτεύουσα της Λακωνίας

0
468

(με πληροφορίες & φωτό από το blog του Γιώργου Γιαξόγλου)


Το Ξηροκάμπι βρίσκεται 14,5 χλμ νοτιοδυτικά της Σπάρτης, είναι ο μεγαλύτερος οικισμός της περιοχής και μέχρι πρόσφατα αποτελούσε την έδρα του δήμου Φάριδος, ενώ σήμερα ανήκει διοικητικά στο δήμο Σπάρτης.

Και στον κεντρικό/ανατολικό Ταΰγετο, στους πρόποδες του οποίου βρίσκεται το Ξηροκάμπι, αναπτύχθηκαν οικισμοί που δημιουργήθηκαν μετά το 13ο αιώνα και οπωσδήποτε μετά την επικράτηση των τούρκων στην Πελοπόννησο. Από τα στοιχεία της απογραφής του 1700 του Grimani φαίνεται ότι στους οικισμούς αυτούς υπήρχε ένας αριθμός κατοίκων (περίπου 2.800) με μεγαλύτερους οικισμούς: Αναβρυτή (708 κάτοικοι), Κουμουστά (628), Σοχά (335) και Τόριζα (414).

Οι πεδινοί οικισμοί που σήμερα είναι ανεπτυγμένοι στο νοτιοδυτικό άκρο της παραπάνω περιοχής δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν κατά το 19ο αιώνα (μετά την απελευθέρωση) κυρίως από τους κατοίκους των υπερκείμενων ορεινών οικισμών. Οι κάτοικοι της Σοχάς μετακινήθηκαν προς τα Καλύβια Σοχάς, από τη Σωτήρα, τα Διπόταμα και το Κρυονέρι προς τα Ανώγεια, από το Νιχώρι και την Τόριζα πήγαν στην Παλαιοπαναγιά κι από την Κουμουστά στο Ξηροκάμπι.

Στους παρακάτω χάρτες φαίνεται, με βάση τις υπάρχουσες απογραφές, η πληθυσμιακή εξέλιξη και του Ξηροκαμπίου το 18ο, το 19ο και τον 20ό αιώνα.

xartes

Με βάση το Ξηροκάμπι οι λάτρεις της φύσης και των πεζοπορικών διαδρομών έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν το επιβλητικό ορεινό συγκρότημα του Ταϋγέτου. Στην περιοχή δεσπόζει η ψηλότερη κορυφή του Ταϋγέτου, το Ταλετόν ή Προφήτης Ηλίας (υψόμετρο 2.404μ), η οποία είναι προσπελάσιμη μέσω μονοπατιού που ξεκινάει από το ορειβατικό καταφύγιο που βρίσκεται στη θέση “Βαρβάρα – Ντερέκι” (υψόμετρο 1.550μ).

Στο Ξηροκάμπι συναντά κανείς και σήμερα αξιόλογα και ενδιαφέροντα κτίρια της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Κτίρια που δείχνουν την εξέλιξη της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της περιοχής από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι και τα μέσα του 20ού, φωτογραφίες των πιο αξιόλογων απ’ αυτά μπορείτε να δείτε παρακάτω.

Δυτικά από το Ξηροκάμπι, 6,5 χλμ από αυτό και πάνω στον Ταΰγετο, βρίσκεται ο οικισμός Κουμουστά, που για να φτάσεις περνάς το ενδιαφέρον από κάθε άποψη φαράγγι του Ανάκωλου.

Οι αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποιούνται από του 2009 στο λόφο του Αγίου Βασιλείου, κοντά στο χωριό Ξηροκάμπι, φέρνουν στο φως ένα μυκηναϊκό ανάκτορο στην πεδιάδα της Σπάρτης, στοιχεία του οποίου φαίνονται παρακάτω.

Η αρχή της εγκατάστασης ανάγεται στο 17ο-16ο αιώνα πΧ. Τα ανακτορικά κτίρια ήταν διακοσμημένα με τοιχογραφίες, στις οποίες εικονίζονται χαρακτηριστικά μυκηναϊκά θέματα και διακοσμητικά μοτίβα, όπως ο φτερωτός γρύπας, διάφορα ζώα, πομπή στρατιωτών, φυτικά κοσμήματα, “βραχώδες τοπίο”, σπείρες και οδοντωτό.

anaskafi Agiou Vasileiou

Στον παρακάτω χάρτη φαίνεται το Ξηροκάμπι και η ευρύτερη περιοχή του. Επίσης στον χάρτη αυτό φαίνονται και οι διασυνδέσεις του οικισμού τόσο με τους εγγύς οικισμούς του όσο και με τον υπερκείμενο ορεινό όγκο του Ταϋγέτου, στον οποίο υπάρχει ένα εκτεταμένο και σηματοδοτημένο δίκτυο μονοπατιών.

xartis Xirokampi

Στο νοτιοδυτικό άκρο του οικισμού, εκεί όπου ξεκινά ο δρόμος για την Κουμουστά, το ποτάμι, η Ρασίνα, είναι γεφυρωμένο με το περίφημο “ελληνικό γεφύρι” ή “ελληνιστική γέφυρα”, που η κατασκευή του ανάγεται στην ελληνιστική περίοδο.
Το γεφύρι αυτό βρισκόταν πάνω στη βασιλική οδό που συνέδεε τη Σπάρτη με την Καρδαμύλη στη Μεσσηνία.

Δείτε τη φωτογραφική συνέχεια με τις παραδοσιακές κατοικίες που ανεγέρθηκαν στο Ξηροκάμπι από τον 19ο έως και τα μέσα του 20ού αιώνα εδώ.