Σπάρτη 1955

γράφει ο Βαγγέλης Μητράκος


Μια φωτογραφία, μια νοσταλγική άποψη της Σπάρτης του 1955. Η Σπάρτη ήταν, τότε, μια μικρή αλλά όμορφη και “ζεστή” πόλη. Στην απογραφή του 1951 είχε μόλις 7.900 κατοίκους και ήταν η μικρότερη, σε πληθυσμό, πρωτεύουσα της Πελοποννήσου. Τη χρονιά εκείνη (1955) τέλειωνε η θητεία του δημάρχου Ιωάννη Κοντουλάκου (1951-1955) και άρχιζε η πρώτη θητεία του Βενιζέλου Ζερβέα (1955-1959) .

Οι φοίνικες της Παλαιολόγου (που έχουν βρεθεί σήμερα στο μάτι του κυκλώνα) ήταν μόλις 20 ετών (φυτεύτηκαν το 1935 από τον δήμαρχο Ηλία Γκορτσολόγο) και τα παρτέρια ήταν φυτεμένα με παχύφυτα, με δάφνες (στις τέσσερις γωνίες) και νεαρούς καλλωπιστικούς θάμνους, οι οποίοι, σήμερα, έχουν αποκτήσει μπόι και θωριά. Ένα χαμηλό συρμάτινο πλέγμα, στηριγμένο σε σιδερένια πασαλάκια, “προστάτευε” το πράσινο στις νησίδες, θυμίζοντας τις παλιές νοικοκυρές που πάσχιζαν, με ό,τι είχαν στη διάθεσή τους, να ομορφύνουν τα σπίτια και τις αυλές τους.

Ανάμεσα στις νησίδες είναι αραγμένα τα παλαιά ταξί, αφού εκεί ήταν επί πολλές δεκαετίες η πιάτσα τους, και στον δρόμο που δεν έχει κίνηση (λίγα τα ΙΧ τότε) κυκλοφορούν μαθητές του γυμνασίου Αρρένων με το μαθητικό πηλίκιο στο κεφάλι.

Ο φωτογράφος στεκόταν στη μέση της Παλαιολόγου, στο ρεύμα προς Γύθειο (κάπου εκεί στη διασταύρωσή της με τον σημερινό πεζόδρομο Κλεομβρότου) και με τη μηχανή του “σημάδευε”, προς τα κάτω, νοτιοανατολικά.

Το διώροφο κτίριο στη γωνία (στο βάθος αριστερά) με τον μεγάλο λευκό εξώστη είναι της οικογενείας Βουλούκου, ένα παιδί της οποίας, ο γιατρός Πέτρος Βουλούκος, ήταν μεταξύ των 118 Ηρώων Σπαρτιατών, που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς στο Μονοδέντρι, στις 25 Νοεμβρίου 1943. Το ιστορικό αυτό σπίτι βρίσκεται ακόμα στη θέση του, ζωντανό μνημείο και μαρτυρία της νεότερης ιστορίας της πόλης. Τότε, στα 1955, στην ίδια θέση, στο ισόγειο του σπιτιού αυτού, στεγαζόταν το παντοπωλείο Μαυρόγιαννη και δίπλα του (επί της Παλαιολόγου ) το Φαρμακείο του Δήμα οι κόρες του οποίου, η Μπέττυ και η Μιράντα Δήμα, διέπρεψαν στο ελληνικό τραγούδι και ήταν το διασημότερο γυναικείο ντουέτο μετά τις αδερφές Μπρόγερ. Την επόμενη χρονιά, 1956, στη θέση του παντοπωλείου Μαυρόγιαννη άνοιξε το κρεοπωλείο Αντ. Καραγιαννάκου.

Απέναντί από την οικία Βουλούκου διακρίνεται το διώροφο νεοκλασικό σπίτι Σταθοπούλου, με την χαρακτηριστική καμάρα. Στον όροφο του σπιτιού αυτού κατοικούσε η οικογένεια και λειτουργούσε το ιατρείο του αείμνηστου οδοντίατρου της Σπάρτης Λυκούργου Ζανόπουλου. Στο ισόγειο στεγαζόταν το κατάστημα Λαδοπουλου – Γκορτσολόγου (τρακτέρ, λάστιχα, γεωργικά μηχανήματα, λιπαντικά, πετρέλαιο κ.ά.).

Το αξιόλογο αυτό νεοκλασικό κτήριο κατεδαφίστηκε το 1970 και στη θέση του αναγέρθηκε το ξενοδοχείο Μανιάτης.

Το καφενείο που διακρίνεται αριστερά με τα “τραπεζάκια έξω” στο πεζοδρόμιο της Παλαιολόγου, ήταν το περίφημο καφενείο Δικαιου, στο υπόγειο του οποίου λειτουργούσε και η ταβέρνα Κουτρουμάνη.

Το άλλο διώροφο κτίριο με τα ωραία μπαλκονάκια που φαίνεται στην αριστερή άκρη της φωτογραφίας (Παλαιολόγου 76) βρίσκεται (ευτυχώς) ακόμα στη θέση του για να στολίζει την Παλαιολόγου και στο ισόγειό του λειτουργεί καφετέρια.

Είναι, μόνο, μια παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία της Σπάρτης, μια φωτογραφία του 1955, ικανή, όμως, να ζωντανεύει εικόνες, όχι και τόσο μακρινές, εικόνες και στιγμές ζωής που αναβιώνουν ως ανάμνηση στους παλαιότερους, αμέσως μόλις αστράψει στο βλέμμα τους η θέα αυτών των παλαιών σπιτιών και μαγαζιών, η θέα ενός δρόμου όπως ήταν πριν από 65 ολόκληρα χρόνια, αλλά και κάποιων ανθρώπων που έτυχε να περνούν την ώρα που ακουγόταν το κλικ της φωτογραφικής μηχανής και που ο Θεός, μόνο, ξέρει ποια ήταν η μοίρα και η ζωή τους από τη στιγμή εκείνη και μετά, αν σήμερα ζουν ή αν μας αγναντεύουν από εκεί ψηλά.


Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο “THIS IS GREECE”, 1955, του Otto Siegner.

Εκδότης: Ludwig Simon Verlag – Munich-Pullach.

Δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα: Liza’s Photographic Archive of Greece